Poezi dashurie në kohë të vonë

Katër poezi : Ilustrimet Stefi Taçi

Duke lexuar Prevert

Lexoja vargje të Prevert

nisa të dremis,

tri shkrepse të ndezura një nga një nëpër natë

ndërsa unë mërmërisja vargjet e tij:

«Shkrepsja e parë për të shikuar gjithë fytyrën tënde,

e dyta për të të parë sytë,

e fundit për të të parë gojën tënde… »

Ah, kjo flakë e bukur shkrepseje, 

që shndrit nëpër natë

duke kërkuar të zgjojë botën e dashur të tij.

Dhe ashtu përgjumur pashë ëndërr,

ishte natë e vonë,

balerinat e “Moulin Rouge” kërcenin ende aty pranë

kabaretë me prostituta gëlonin në dehje,

ndërsa unë trokisja në “Cité Vernon”

dy hapa më tej.

Prevert më hapi portën si gjithnjë me cigaren në gojë,

– Përse kaq vonë?

– Veç një shprepse dua, – i thashë,

dua të shoh një shpirt,

të ndez qiellin,

një shkrepse nga ato të vargjeve të tua.

– Vetëm një?

– Po, pasi ajo do më shndrohet në urë zjarri

nata është e errët dhe e ftohtë,

shkoj të shoh të dashurën time.

– Atëherë nxito,  – më tha Prevert,

dhe urën mbaje ndezur gjer në ag.

Nga kodra e Montmartre-s zbrita i mrekulluar drejt Senës

me urën që më digjej në dorë

për të parë sytë e të dashurës time,

duar të djegura, prushe nëpër natë,

ah, ç’flakë e bukur! – i thashë një statuje të vetmuar,

që bën të të shndrisë syri e shpirti

që zgjon të dashuruarit,

mermerët gjithashtu,

mermerë që nisin e pulsojnë,

një fije shkrepse nga Prevert

mjafton për të ndritur natën e errët…

Mësimi i artit të dashurisë

Një ditë atin e Rumit e ndaluan në portat e Bagdadit:

–  Nga vjen ti, ku shkon? – i thanë rojet.

– Unë vij nga Zoti dhe shkoj tek Zoti,

vij nga askund dhe shkoj asgjëkundi!”

Dhe hapat e tij kapërcyen portën e madhe

harqet e luftës dhe të dashurisë.

Ishte ashiku i verës dhe i poezisë,

ati i mësoi Rumit artin e dashurisë

sepse nuk mund ti besosh qiellit dhe fjalës së Shenjtë

nuk mund ti besosh yllit të mëngjesit

eklipsit dhe fshehtësisë

pa u dehur me frutin dhe lëngun e dashurisë,

trupat njerëzorë janë kërleshur që me krijimin e botës…

Dhe kështu, poeti shkoi e humbi

në kopshtin e frutave të të dashurës së tij

dehur nga lëngu e nektari

duke hyrë në portën e dëshirës dhe të ngjizmës,

fluturat krahëarta vallzonin në errësirën e natës,

ngjyer në argjend,

dhe Rumi nisi të vallzonte nën ehon e muzikës «ney»

rrotullohej i vetmuar nën kupolën qiellore

dhe fluturat i vinin rrotull

dehej dhe përgjërohej poeti

me krahët hapur dhe tunikun e bardhë gjer në ag,

ah ti flutura e argjendë…

Nga oazi në oaz

ashikët e stepës dhe pluhurit

pëshpërisin gjithnjë fjalët e Rumit

ne vijmë nga askund dhe shkojmë asgjëkundi,

pasi dashurinë e kemi në sy.

Rumi ka kohë që flë

dhe unë dua të fle tani krah tij

në të zezën mistike dhe magjike të kësaj nate

ku Vijon, Rembo e Apoliner flenë gjithashtu

nën dheun e ngrohtë e të murmë…

Engjëlli blu i Modilianit

Në Rue de la Grande Chaumière
pranë katakombeve të Parisit,
lart në katin e pestë
Modiliani digjej në ethet e ditës

në jermin e natës
në vatrën pa zjarr,
Zhanë shtatzënë shkundëte duart
nga pluhuri i thëngjijve të fundit:
“Po vij të të ngroh shpirti im !”
Modi përpëlitej por ajo donte ti jepte frymë

ti jepte jetë,
“Afrohu të të puth, gruaja ime
figura ime e përkryer
për herë të fundit afrohu,
më duket se po shkoj…”
dhe ai e puthi me buzët e ngrira
me buzët që kurrë më parë s’kishin qenë mavi.
«Jo Modi, nuk do të lë të ikësh vetëm,
do jemi bashkë të dy,
ti, unë dhe paleta tënde që ende s’është tharë

nga ngjizma dhe hiri
duart e tua do ta kërkojnë përsëri linjën time,
qafën e gjatë gjithnjë e dehur me ty,
do ta kërkojnë sërrish fytyrën time
dhe sytë e njomësht mbi ty,
do ta gjejnë sërish në tablotë e ngazëlluara,
jo, nuk do të ikësh kështu fillikat,
do të të ndjek i dashur dhe po të ikësh në varr,
zbathur do të vij në kalldrëmet e akullta të përtej botës,
në strehët dhe honet e përtej jetës,
humbur në errësirën e natës së pafund,
ti, unë dhe paleta tënde e mrekullisë,
për të pikturuar përsëri dashurinë,
atë që më dhurove aq bukur, bujarisht,
në zhgjëndrën e shtratit dhe të krijimit… »
Modi im, i ëmbli im, – përshpëriste Zhanë
ndërkohë që në mesditën tjetër miq të paktë
e përcillnin Modin me karrocë në varrezat e «Père Lachaise»,
nën hijen e aheve të vjetër

dhe fëshfërimin e erês,
ajo veç e kishte puthur në ballë,
pa dashur ta ndiqte karvanin e piktorëve dhe poetëve,
“Shko Modi, shko, pas pak do vij…»
Zhanë nuk mund të rrinte vetëm me natën e gjatë
me kumbimin e sahatit të largimit,
Zhanë do shkonte një ditë më pas
duke fluturuar si një ëngjëll blu nga kati i pestë,
“Të kam thënë i dashur” pëshpëriti ëngjëlli nga pragu ie dritares,
“pas teje të vij,
bashkë me paletën tënde të ngjyrave,
me të kuqin e buzëve dhe të zezën e syve të mi
të pikturosh përsëri fytyrën tonë të dashurisë… »

Letra e hirit

Në natën që shuhej mbi Senë,

Diderot i shkruante Sofisë:

Kur të mos jem më do më mbetet ndoshta një shpresë

të të prek, të të ndjej, të të dua dhe të bashkohem me ty,

për të krijuar “Një” të përbashkët

një me ty, në vazhdimësinë e shekujve.

Grimcat e të dashurit tënd do lëvizin

dhe do të kërkojnë të tuat

shpërndarë në natyrë…”[1]

Kjo është letra për hirin e dashur,

letra e hirtë në njëmijë grimca

me imazhin e Sofisë që lëshonte kokën pas

për tu mbytur në të puthurat e tij,

që i hapte këmishën dhe i zbulonte gjinjtë

që filozofi të dehej me frutin e saj,

që i dashuri si një diell të përvëlohej mbi kofshët dhe ijet e saj,

ku bota pastaj le të prehej…

Letra hiri që çuditërisht ende djegin,

ajo nuk e dinte se era do të frynte

se shiu do t’i mplekste përsëri nën kupolën qiellore

në një requiem me tone gëzimi të ritakimit,

nuk e dinte se flladet do të luanin pastaj me ta

një sonatë të pambarrimtë

«një hallelujah» të Haendel

një «Stravaganza» të Vivaldit

se zogjtë do ti mbanin hiret e tyre si talismanë

gjer në kontinente të largët

në udhë mos-kthimi,

nuk e dinte se në tokën që lëviz

sipër syve do të dëgjonin hapat e të gjallëve

miliona zëra dashurish të bulëzuara

në stinën e përbotshme

ku hiret bashkohen si shpirtrat dikur

në refrenin e dashurisë së ndaluar,

në përqafimin e shpejtë të natës që vraponte diku

bashkë me ekstazën e tyre

me syrin e bëri mavi nga pritja,

hiret e dashur nuk do ta humbasin kujtesën…


[1] Nga letrat e Diderot (që guxova ti vargëzoj ato rreshta) dërguar të dashurës së tij Sophie Volland më 1759. Pesëqind e pesëdhjetë e tre letra dashurie që mbijetuan, por letrat e saj nuk u gjetën kurrë. Pesë muaj pas vdekjes së saj vdiq në Paris dhe Diderot.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *